Phật tính

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Tính bản nhiên hiểu biết sáng tỏ của Phật: Theo giáo lí Đạo Phật, đây là bản chất giác ngộ, trí tuệ viên mãn vốn có của một vị Phật.
    • Tiềm năng thành Phật vốn có trong mỗi chúng sinh: Giáo lí Đạo Phật cho rằng mọi chúng sinh hữu tình đều sẵn có khả năng này, là hạt giống để đạt đến quả vị Phật.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Kinh điển nhấn mạnh rằng mọi chúng sinh đều có Phật tính. (Giáo lý cơ bản khẳng định khả năng giác ngộ tồn tại trong tất cả mọi người.)
    • Tu tập là quá trình gột rửa phiền não để Phật tính hiển lộ. (Con đường thực hành tâm linh nhằm làm cho bản chất giác ngộ vốn có được thể hiện.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "Kiến tánh thành Phật": Thấy được bản tính (Phật tính) của mình thì thành Phật. Đây là mục đích tối hậu trong một số truyền thống Thiền tông.

    • Công án thiền thường hướng người tu đến chỗ "kiến tánh thành Phật". (Phương pháp tu tập nhằm trực nhận bản chất giác ngộ của chính mình.)

  • "Phật tại tâm": Ý nói Phật tính hay khả năng giác ngộ nằm ngay trong tâm mỗi người.

    • Câu "Phật tại tâm" nhắc nhở chúng ta đừng tìm cầu Phật ở bên ngoài. (Lời dạy khuyên con người quay vào nội tâm để nhận ra bản chất chân thật.)
Biến thể và từ gần giống
  • Phật tâm (dt): Tâm của Phật, tâm giác ngộ; thường được dùng với ý nghĩa tương tự Phật tính, nhấn mạnh đến phương diện tâm linh.
  • Chân như (dt): Bản thể chân thật, thường trụ, không sinh diệt của vạn pháp; là một khái niệm rộng hơn, trong đó Phật tính là biểu hiện nơi chúng sinh.
  • Tánh giác (dt): Bản tính sáng suốt, hiểu biết; cách gọi khác của Phật tính.
Từ đồng nghĩa
  • Bản lai diện mục: Mặt mũi vốn có từ ban đầu (trong Thiền tông), chỉ cho bản tính chân thật, Phật tính.
  • Tự tánh: Bản tính của chính mình, bản tính vốn có.
Thành ngữ liên quan

  • "Phật tính thường trụ": Phật tính luôn tồn tại, không bao giờ mất đi.

    • Dù trải qua nhiều kiếp luân hồi, Phật tính thường trụ vẫn không hề hoại diệt. (Bản chất giác ngộ vĩnh viễn tồn tại bất chấp sự biến đổi của các hiện tượng.)

  • "Xen lẫn Phật tính": (Ít dùng) Có thể hiểu là sự pha trộn, nhưng thường nhấn mạnh rằng ngay trong phiền não vẫn có Phật tính.

    • Trong cát bụi vẫn có kim cương, trong phiền não vẫn xen lẫn Phật tính. (Dù bị che lấp bởi những tâm trạng tiêu cực, bản chất giác ngộ vẫn hiện diện.)
  1. dt. Tính bản nhiên hiểu biết sáng tỏ của Phật, theo giáo lí của Đạo Phật, Người ta ai cũng có Phật tính